انواع چک
1. از نظر قانون تجارت سال 1311:
قانونگذار در ماده 312 قانون مزبور مقرر داشت که چک به سه طریق ذیل میتواند صادر شود:
1- 1- چک در وجه شخص معین بدون قید حوالهکرد: درصورتی که نام شخص معین در چک بدون ذکر «به حوالهکرد» یا «در وجه» ذکر شده باشد چک فقط قابل پرداخت به آن شخص معین است و انتقال آن به وسیله ظهرنویسی ممکن نیست. بلکه مانند انتقال طلب تابع شرایط قانون مدنی است. (دکتر حسن ستوده تهرانی، حقوق تجارت، جلد سوم، نشر دادگستر، چاپ سوم، سال 1378، ص 105)
2- 1- چک در وجه شخص معین با قید حوالهکرد: چکی است که نام گیرنده در آن ذکر شده و آن شخص میتواند در بانک آن را امضاء کرده و وجه آن را بستاند یا آن را (از طریق ظهرنویسی) به دیگری انتقال دهد. (کامران اکرمیافشار، مقاله آشنایی با چک، ص2)
3- 1- چک در وجه حامل: زمانی که در متن چک، گیرنده آن حامل نوشته شده یا نام گیرنده نوشته نشده باشد این چک بدون آنکه احتیاج به ظهرنویسی داشته باشد با قبض و اقباض قابل انتقال است و اگر دارنده چک، پشت چک را امضاء کند امضاء او به منزله ضمانت از صادرکننده چک است. (دکتر حسن ستوده تهرانی، حقوق تجارت، جلد سوم، نشر دادگستر، چاپ سوم، سال 1378،ص 105)
2. از نظر قانون چک مصوب سال 1355 و اصلاحات بعدی:
در این قانون چک به چهار قسمت تقسیم شده است که به بررسی آنها میپردازیم:
1- 2- چک عادی:
چکی است که اشخاص عهده بانکها به حساب جاری خود صادر و دارنده آن تضمینی جز اعتبار صادرکننده آن ندارد.
2- 2- چک تأیید شده:
بند 2 ماده 1 الحاقی مصوب 11/8/1382 مقرر میدارد: «چک تأیید شده چکی است که اشخاص عهده بانکها به حساب جاری خود صادر و توسط بانک محالعلیه پرداخت وجه آن تأیید میشود» چک دستور بدون قید و شرط است برای پرداخت مبلغی وجه لذا بدون محل نمیتوان چک را صادر نمود. بنابراین، قبولی در چک مورد ندارد. ولی اشخاص ممکن است به صادرکننده چک اعتماد کافی نداشته باشند و چک را قبول نکنند، در این صورت اشخاص چک تأیید شده را مورد استفاده قرار میدهند.
تأیید چک ممکن است بر روی هر چکی عادی نوشته شده باشد در این صورت بانکی که صادرکننده چک در آنجا حساب دارد موظف است موجود بودن محل چک را در روی چک تأیید کند. بعد از تأیید موجودی چک، بانک مبلغ چک را در حساب صادرکننده مسدود میکند و تا زمانی که چک قابل ارائه و وصول از بانک است، موظف است مبلغ آن را مسدود نگاه دارد؛ زیرا بعد از تأیید چک، بانک مسئول پرداخت آن است و مثل براتی است که براتگیر در روی آن قبولی نوشته باشد.
چک تأیید شده مانند چکهای عادی ممکن است در وجه حامل باشد یا در وجه شخص معین و در این صورت از طریق ظهرنویسی قابل انتقال است. (دکتر ستوده تهرانی، حقوق تجارت، جلد سوم، انتشارات دادگستر، چاپ 1378، ص 112)
3- 2- چک تضمین شده:
در این خصوص دو قانون جداگانه به شرح زیر قابل بررسی است:
بند 3 ماده 1 قانون صدور چک مصوب سال 1355 با اصلاحات بعدی: که مقرر میدارد: «چک تضمین شده چکی است که توسط بانک به عهده همان بانک به درخواست مشتری صادر و پرداخت وجه آن توسط بانک تضمین میشود» اصولاً صدور چک از طرف صادرکننده بر روی خود او جایز نیست فقط صدور چک از شعبه بانک بر روی شعبه دیگر معمول است و چنانچه بانک بتواند چک تضمین شده بر روی خود صادر کند، مانند این است که اوراقی شبیه به اسکناس در جریان بگذارد. (دکتر ستوده تهرانی، همان، ص 112)
نو
م 
چر
